Toàn cầu trả giá đắt vì chiến tranh lạnh công nghệ Mỹ – Trung

Cuộc xung đột giáng đòn mạnh lên ngành viễn thông và bán dẫn tại cả nhì quốc gia, nhưng hậu quả còn đang lan ra rộng hơn thế.

Vài năm gần đây, Mỹ liên tục tiến công các hãng công nghệ Trung Quốc, từ ZTE, Huawei tới gần đây nhất là ByteDance, Tencent và SMIC. Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã chặn các doanh nghiệp hàng đầu Trung Quốc tiếp cận thị trường Mỹ và ngăn doanh nghiệp Mỹ xuất khẩu sang Trung Quốc. Các doanh nghiệp ước tính tiêu xài đội thêm hàng tỷ USD, vì nhiều lý do từ mất mối kinh doanh tới tìm hàng thay thế trang bị viễn thông Trung Quốc.

Quan chức và cựu quan chức Mỹ cho rằng các tiêu xài phát sinh là xứng đáng trong dài hạn. Họ lý giải giải pháp thẳng tay với các hãng trang bị viễn thông Mỹ sẽ bảo vệ được sự dân chủ trước nguy cơ bị Bắc Kinh trinh thám thông tin.

Họ cũng cho rằng giải pháp kiềm chế xuất khẩu của Mỹ – vốn đang khiến các hãng chip hàng đầu Trung Quốc khó sinh sản trang bị tiền tiến – sẽ tạo ra thị trường bán dẫn toàn cầu vô tư hơn, bù lại các tương trợ bất công nhưng Bắc Kinh dành cho hãng chip nước này. không dừng lại ở đó, các hãng chip Mỹ sẽ không phải hạ giá để cạnh tranh với đối thủ Trung Quốc nữa, đồng nghĩa họ sẽ có thêm tiền để chi cho nghiên cứu và phát triển trong dài hạn.

Huawei hiện là nạn nhân lớn nhất trong cuộc chiến công nghệ Mỹ - Trung. Ảnh: AP

Huawei hiện là nạn nhân lớn nhất trong trận tiến công công nghệ Mỹ – Trung. Ảnh: AP

Các doanh nghiệp khác cũng có thể hưởng lợi từ xung đột này. Các hãng công nghệ bên ngoài được coi là trung lập, như Samsung Electronics (Hàn Quốc), Ericsson (Thụy Điển) và Nokia (Phần Lan), có thể tăng thị phần. Và nếu ByteDance bán mảng kinh doanh của TikTok tại Mỹ cho Oracle và Walmart, doanh nghiệp này sẽ có tiền, trong khi doanh nghiệp Mỹ có phần tại nền tảng truyền thông xã hội hot nhất trái đất.

Dù vậy, chiến tranh lạnh công nghệ Mỹ – Trung rõ ràng đang xáo trộn ngành công nghệ nhì nước, gây gián đoạn hoạt động của các đại gia sinh sản phần cứng, các hãng xây dừng chip và thậm chí các dịch vụ truyền thông xã hội. Gánh hậu quả nặng nhất là ngành viễn thông và bán dẫn. Hậu quả lan truyền cũng đang dần trở thành rõ ràng, khi các hành động của Bắc Kinh và Washington tác động tới cả vùng nông thôn châu Mỹ, châu Âu và nhiều ngóc ngóc khác trên trái đất.

Hậu quả cũng có thể nặng nề hơn. Ví dụ trường hợp Trung Quốc đáp trả bằng cách tăng rào cản với các hãng công nghệ Mỹ, như Apple hay Qualcomm – các doanh nghiệp vẫn đang coi Trung Quốc là thị trường quan yếu.

WSJ đã phân tích tác động của chiến tranh lạnh công nghệ Mỹ – Trung lên ngành viễn thông và bán dẫn, cả ngày nay lẫn tương lai.

Viễn thông

tới nay, nạn nhân lớn nhất của xung đột này là Huawei Technologies – doanh nghiệp Trung Quốc thành công nhất trên thị trường quốc tế. Lệnh hạn chế xuất khẩu của Mỹ đã cắt đứt phần lớn chuỗi cung ứng của Huawei. Washington cũng vận động các nước đồng minh tại châu Âu và nhiều nơi khác (dù chưa mấy thành công) về việc cấm Huawei tham gia mạng 5G tại các nước này.

Mỹ cho rằng Bắc Kinh có thể buộc doanh nghiệp này trinh thám hoặc tiến công mạng. Cả Huawei và chính phủ Mỹ đều phủ nhận điều này.

Với doanh số 123 tỷ USD năm ngoái, Huawei hiện là hãng sinh sản trang bị viễn thông hàng đầu trái đất và cũng là một trong những hãng smartphone lớn nhất. Tuy nhiên, Phó chủ toạ Guo Ping gần đây cho biết mục tiêu của hãng hiện là “tồn tại” sau khi Mỹ đe dọa tới nguồn cung chip sử dụng công nghệ Mỹ nhưng Huawei rất cần để sinh sản phần cứng. Một người phát ngôn của doanh nghiệp cho biết họ sẽ không ước tính thiệt hại tài chính từ lệnh kiểm soát xuất khẩu của Mỹ cho tới năm tới.

Guo cho biết mảng tiêu sử dụng (gồm smartphone) chịu thử thách lớn nhất. Mảng trang bị viễn thông cũng đang gặp nguy hiểm.

đương nhiên, vấn đề của Huawei không chỉ tác động tới mỗi doanh nghiệp này. Nhiều doanh nghiệp khác tại Mỹ, châu Âu và châu Á xây dừng hoặc sinh sản chip cho Huawei cũng bị tương tác. Huawei cho biết họ chi hơn 11 tỷ USD mỗi năm để mua linh kiện Mỹ.

Trung Quốc là thị trường quan trọng cho chip của Qualcomm. Ảnh: Bloomberg

Trung Quốc là thị trường quan yếu cho chip của Qualcomm. Ảnh: Bloomberg

Tại Anh, chính phủ cho biết việc Mỹ gây gián đoạn chuỗi cung ứng của Huawei khiến họ càng khó tiến công giá mức độ bảo mật trong các trang bị của hãng này. Quan chức Anh lo ngại Huawei sẽ mua linh kiện từ các nhà cung ứng mới có nguy cơ đe dọa an toàn quốc gia. Giới chức vì thế không cho các nhà mạng mua trang bị 5G của Huawei và phải thay thế trang bị hiện có trước năm 2027. BT Group cho biết họ sẽ tốn thêm 650 triệu USD cho việc thay thế này.

Tại châu Âu, nhiều nhà mạng lớn cũng mở đầu chuyển hướng, không tập trung mở rộng vùng phủ sóng và xây mạng 5G nữa, nhưng giờ sẽ thay thế trang bị Huawei đang sử dụng. Lãnh đạo các nhà mạng châu Âu từ nhiều năm nay vẫn cảnh báo châu lục này đi sau Mỹ và châu Á về triển khai mạng 5G. Lệnh cấm vận lên Huawei có thể càng khiến việc này thêm nghiêm trọng.

Không có 5G, các hãng công nghệ và sinh sản tại châu Âu sẽ tụt hậu về các công nghệ phụ thuộc vào 5G, như xe tự lái và nhà máy sử dụng robot. Việc này sẽ làm giảm công suất và khiến các doanh nghiệp bỏ qua thời cơ kinh doanh mới.

Tại Mỹ, từ năm 2012, các nhà mạng lớn đã bị cấm sử dụng trang bị của Huawei và ZTE. Dù vậy, nhì hãng này vẫn tiếp tục cung ứng cho các nhà mạng nhỏ, ở nông thôn. tới tháng 6/2020, Mỹ tiếp tục cấm các nhà mạng nhỏ sử dụng tiền tài liên bang để mua hoặc duy trì trang bị của nhì hãng này.

Các nhà mạng nhỏ thường phụ thuộc trợ cấp của liên bang. Vì thế, quyết định trên buộc họ phải thay thế trong vài năm. Khoảng 50 nhà mạng ở nông thôn Mỹ cho biết việc này sẽ khiến họ mất tổng cộng 1,8 tỷ USD.

Pine Belt Communications – một nhà mạng ở Alabama (Mỹ) có kế hoạch tăng gấp đôi mạng lưới để đạt 100.000 khách hàng mới, trong đó có cả các trẻ em cần liên kết Internet để học từ xa vì đại dịch. Tuy nhiên, kế hoạch này giờ có thể phải mất hơn một năm mới thực hiện được, vì Quốc hội Mỹ chưa duyệt tương trợ tài chính.

Bán dẫn

Các doanh nghiệp bán dẫn của Mỹ muốn bán một số vật phẩm cho Trung Quốc sẽ phải nộp đơn xin phép Bộ thương nghiệp. ngày nay, ngành này đang yêu cầu chính phủ tăng sáng tỏ và thống nhất trong quy trình cấp phép, do các doanh nghiệp Mỹ đang mất doanh thu.

Năm 2018, ngành bán dẫn Mỹ đạt doanh thu 226 tỷ USD và có 48% thị phần toàn cầu, theo công bố tháng 3 của Boston Consulting Group. Cả nhì số liệu này được dự báo sụt giảm trong các năm tới, do cạnh tranh từ Trung Quốc tăng lên. Lệnh hạn chế xuất khẩu của Mỹ có thể khiến mức giảm còn mạnh hơn.

Các lãnh đạo ngành này cho biết doanh thu lẽ ra thuộc về các hãng chip Mỹ thì sẽ rơi vào tay đối thủ nước ngoài, khiến họ có ít tiền cho R&D (nghiên cứu và phát triển) hơn. Điều này rất quan yếu, vì để duy trì thế thống trị toàn cầu, Mỹ cần sinh sản các loại chip tiền tiến sử dụng trong cả quân đội lẫn mục tiêu thương nghiệp.

Dù Bộ thương nghiệp Mỹ đã cấp phép cho một số hãng chip Mỹ tiếp tục bán hàng cho Huawei và các doanh nghiệp Trung Quốc khác, các lãnh đạo doanh nghiệp cho biết các giới hạn ngày nay không được lên kế hoạch kỹ lưỡng. Một công bố cho thấy 73% vật phẩm từ các hãng chip Mỹ là mặt hàng nhưng doanh nghiệp Trung Quốc có thể đơn giản mua được ngoài Mỹ. Còn với 27% còn lại, một số chẳng hề đe dọa an toàn quốc gia, ví dụ như chip hay vòng đeo theo dõi sức khỏe.

“Cách tốt nhất để giải quyết vấn đề này là Mỹ nghiên cứu lại các lệnh hạn chế về công nghệ, khái niệm rõ về rủi ro an toàn quốc gia và tránh vô tình tổn hại tới vị thế dẫn đầu của mình trong ngành bán dẫn”, John Neuffer – CEO SIA cho biết.

Một quan chức cấp cao Mỹ cho biết mục tiêu của hạn chế xuất khẩu là tìm ra đúng mực các doanh nghiệp Mỹ đang bán gì cho Trung Quốc. Đây là điều Bộ thương nghiệp có thể làm được, vì họ đang xem xét nhiều giao du. Giới chức cho biết Bộ này có thể cấp phép cho phần lớn doanh nghiệp muốn bán hàng cho Trung Quốc, sau khi cân nhắc từng trường hợp. Dù vậy, họ cũng thừa nhận các hãng chip đang nổi xung vì quá trình xét duyệt không thể đẩy nhanh.

tới nay, các động thái của Mỹ đang gián tiếp khiến doanh nghiệp thôi việc kinh doanh. Jake Parker – Phó giám đốc Hội đồng Kinh doanh Mỹ – Trung cho biết ông được nghe kể rằng một doanh nghiệp Nhật đang giục các doanh nghiệp Trung Quốc rời khỏi nhà cung ứng Mỹ. Thông điệp của họ là “Anh không thể phụ thuộc công nghệ Mỹ được đâu, vì rồi cũng sẽ bị cắt thôi”.

Lệnh hạn chế xuất khẩu cũng đang tác động tới các hãng bán dẫn nước ngoài, vì họ sử dụng công nghệ Mỹ trong quá trinh sinh sản vật phẩm để bán cho Huawei. Kioxia Holdings (Nhật quý khách dạng) tháng trước đã phải hủy kế hoạch IPO do lệnh hạn chế xuất khẩu của Mỹ áp lên Huawei khiến việc kinh doanh của họ chịu tương tác.

Hà Thu (theo WSJ)