Thế khó của Trung Quốc với chiến lược kinh tế hướng nội

nhì tháng trước, Trung Quốc công bố chiến lược “lưu thông kép” – dựa nhiều hơn vào tiêu sử dụng nội địa, nhưng không quay lưng với quốc tế.

chủ toạ Trung Quốc Tập Cận Bình cho biết nước này sẽ giảm phụ thuộc vào xuất khẩu và đầu tư công để tập trung vào thị trường nội địa khổng lồ. Nhiều người cho rằng, đây là phản ứng hướng nội của Bắc Kinh trước trái đất thù địch bên ngoài. ý kiến này sẽ định hướng các chính sách kinh tế của Trung Quốc trong nhiều thập kỷ tới.

Các chuyên gia kinh tế và cố vấn cho rằng, quá trình này cần đi cùng với tăng cường tự do hóa kinh tế để sẵn sàng cho sự cạnh tranh lâu dài về công nghệ – kinh tế với Mỹ. song song, Trung Quốc vẫn cần hạ thấp các rào cản đối với các nhà đầu tư, tạo động lực để đảm bảo thực hiện hiệp nghị thương nghiệp khu vực.

“Ưu tiên lưu thông trong nước đã chỉ ra tầm quan yếu tài sản cách cấu trúc về mặt nguồn cung, nhằm tăng năng lực cạnh tranh nội địa và mở cửa ở level cao hơn”, Peng Wensheng – kinh tế trưởng của China International Capital Corporation cho biết. Cụ thể hơn, về mặt nội bộ, chuyên gia này cho rằng Trung Quốc cần huỷ bỏ các quy định hơn nữa, tháo bỏ rào cản thị trường và xúc tiến cải cách doanh nghiệp quốc gia với phương châm cạnh tranh đồng đẳng.

Một càng hàng hóa tại tỉnh Thanh Đảo, Trung Quốc. Ảnh: AP

Một cảng hàng hóa tại Thanh Đảo, Trung Quốc. Ảnh: AP

Wang Yiming, cựu Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Phát triển của Chính phủ cho rằng Trung Quốc cần nâng cao hiệu suất trên sân nhà để tồn tại trong bối cảnh bị các nước phương Tây, khác lạ là Mỹ, kìm hãm về công nghệ.

“Mục tiêu cốt lõi là giảm sự thiếu cạnh tranh trên thị trường và phân xẻ lao động, đất đai, các nguồn lực tài chính cho các khu vực năng suất cao hơn”, ông viết trong một bài báo đề cập tới kế hoạch 5 năm lần thứ 14 của Trung Quốc mở đầu từ năm sau.

Ông Wang cho rằng, để tăng hiệu suất, Trung Quốc cần khắc phục các vấn đề liên quan như nới lỏng hệ thống đăng ký hộ khẩu (hukou) để tương trợ lao động nhập cư, thương nghiệp hóa nhiều hơn hoạt động xây dựng nông thôn và đất ở. Người nhập cư giữ hộ khẩu ở nơi sinh ra sẽ được hưởng rất ít quyền lợi đối với các dịch vụ công ở những nơi họ chuyển tới làm việc.

Ngoài ra, tương trợ các tổ chức nhỏ và tư nhân tiếp cận dịch vụ tài chính và IPO sẽ giúp các tổ chức khởi nghiệp và hãng công nghệ “trở về” từ Trung Quốc, ông nói thêm. Điều này là quan yếu bởi vì theo kế hoạch 5 năm tới, Trung Quốc hướng tới đột phá bằng cách nhắm vào dữ liệu lớn, Internet vạn vật, trí tuệ nhân tạo và các lĩnh vực công nghệ cao khác.

Tại một diễn đàn cuối tuần trước, cựu thị trưởng Trùng Khánh Huang Qifan nói rằng Trung Quốc nên tăng mở cửa thị trường nội địa cho bên ngoài, để thuyết phục các doanh nghiệp nước ngoài ở lại trong bối cảnh rủi ro rời đi ngày càng tăng. Trung Quốc nên cắt giảm thuế nhập khẩu trung bình xuống 5% từ 7,5% trong vòng 3-5 năm tới và sử dụng các khu thí điểm thương nghiệp tự do để xây dựng trung tâm sinh sản cạnh tranh quốc tế và cơ sở công nghiệp chiến lược.

Bắc Kinh cũng nên tăng thương thảo thương nghiệp tự do với Nhật phiên bản và Hàn Quốc, tiến tới các cuộc thương thảo hiệp nghị Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và các hiệp ước đầu tư song phương với châu Âu và Anh, song song mở đầu các cuộc thương thảo gia nhập hiệp nghị Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên thăng bình Dương (CPTPP).

“Các cuộc thương thảo như vậy sẽ giúp ngăn cản tác động của Mỹ, song song thu hút công nghệ, ngành công nghiệp, vốn và nhân tài nước ngoài tới Trung Quốc”, ông Huang phát biểu.

Các hướng dẫn về tự do hóa và mở cửa nền kinh tế được Bắc Kinh ban hành vào tháng 4/2020. Trong đó, nước này nhấn mạnh cam kết đối với chính sách mở cửa và bảo vệ nền kinh tế tư nhân và doanh nghiệp nước ngoài. Dù vậy, những nghi ngờ về việc triển khai nội dung này vẫn ngày một tăng.

“Bắc Kinh lập luận rằng họ vẫn cam kết cải cách và mở cửa hơn bao giờ hết. Nhưng chứng cớ của nửa thập kỷ qua cho thấy điều trái lại, “Daniel Rosen, Chuyên gia tại Rhodium Group, nhận xét, “Việc Trung Quốc thay đổi, từ dần dần theo cơ chế thị trường trở lại lại nền kinh tế tự túc và do chính phủ kiểm soát, chính là điều buộc Mỹ phải nghĩ lại”.

Trước mắt, việc dựa chủ yếu vào thị trường nội địa cũng không hoàn toàn tiện nghi. Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS), doanh số bán lẻ đã giảm 11,4% nửa đầu năm nay, xuống còn 17.200 tỷ nhân dân tệ (2.400 tỷ USD) vì cú sốc Covid-19.

Tiêu sử dụng bình quân giảm 5,9%, xuống còn 9.718 nhân dân tệ (1.392 USD) một người nửa đầu năm. Điều này có nghĩa, tổng chi tiêu của người tiêu sử dụng ở Trung Quốc chỉ là 13.600 tỷ USD trong thời đoạn này, chiếm chưa đầy 30% GDP.

Fu Peng – kinh tế trưởng tại tổ chức chứng khoán Northwest Securities, cho biết sức tiêu thụ của Trung Quốc hiện thấp hơn nhiều so với năng lực sinh sản của nước này. “Người dân tầm thường không thể tiêu sử dụng nhiều hơn, vì họ đang phải gánh các khoản vay thế chấp cũng như triển vọng công việc và thu nhập hiện không kiên cố”, ông kết luận.

Phiên An (theo SCMP)