Ông Vũ Thành Tự Anh: Không thể vừa chống dịch vừa xúc tiến kinh tế

Trong bối cảnh đầy cô động hiện nay, ưu tiên hàng đầu của Chính phủ phải là y tế, tăng trưởng kinh tế chỉ là thứ yếu, theo ông Vũ Thành Tự Anh.

san sẻ với VnExpress, TS Vũ Thành Tự Anh – Giảng viên Trường Chính sách công và thống trị Fulbright nhìn nhận, kinh tế VN năm nay suy giảm nặng nhưng không tới mức suy thoái, ngay cả khi phải lặp lại việc giãn cách xã hội.

– Ông tiến công giá thế nào về cơ chế chống dịch của Chính phủ lần này khi chọn cách ly theo cụm chứ không giãn cách toàn xã hội như trước?

– Đây là dấu hiệu cho thấy VN đã cảm nhận rõ rệt hơn về sự tiến công đổi giữa một bên là y tế và bên kia là kinh tế, giữa bảo vệ sinh mạng và duy trì sinh kế. So với đợt dịch trước, có vẻ như trọng số kinh tế đang tăng.

Mặt khác, kinh nghiệm chống dịch vừa qua cho chúng ta một bài học quan yếu về điều chỉnh phong toả, cách ly linh hoạt hơn. Và khi linh hoạt như thế, tác động tới kinh tế sẽ hạn chế hơn. Tôi nghĩ cách tiếp cận khoanh vùng của Chính phủ là đúng đắn, tránh trường hợp “một người ốm bắt cả làng uống thuốc”.

Chuyên gia kinh tế Vũ Thành Tự Anh. Ảnh: Thanh Huế.

Chuyên gia kinh tế Vũ Thành Tự Anh san sẻ về những thử thách với nền kinh tế trong đợt dịch mới hôm 10/8 tại Hà Nội. Ảnh: Thanh Huế.

Tuy nhiên, cái gì cũng có nhị mặt. Nếu vì lý do nào đó không kiểm soát được sự lây lan của virus, bỏ qua một điểm dịch, những mầm bệnh này chỉ là vài tia lửa nhỏ nhưng có thể tạo thành đám cháy lớn. Do vậy, khi Chính phủ chọn phương án này thì song song phải nâng cao mức độ cảnh báo và kiểm soát dịch ở các địa phương, tuyệt đối không được chủ quan. Trong bối cảnh dịch đã lan rộng trong số đông như ở tp.Đà Nẵng, chỉ một sơ sót nhỏ cũng có thể gây ra hệ quả lớn.

Như tôi đã san sẻ trước đây, nếu chống dịch không thành công, nền kinh tế kiên cố thất bại. Kiểm soát được dịch, kinh tế sẽ có tài năng phục hồi. Nếu không, khủng hoảng y tế kiên cố dẫn tới khủng hoảng kinh tế. Kinh nghiệm của trái đất đã cho thấy điều đó. Vấn đề còn lại là tùy mức độ dịch bệnh nhưng VN cần những giải pháp xử sự thích hợp.

– Vậy để tránh khủng hoảng y tế xảy ra khi nền kinh tế vẫn duy trì sự vận động cần lưu ý điều gì?

– Mục tiêu của VN là vừa chống dịch, vừa duy trì, xúc tiến kinh tế tăng trưởng. Tôi nghĩ bây giờ nên bỏ chỉ tiêu véc tơ vận tốc tức thời tăng trưởng kinh tế đi. Làm sao yêu cầu nền kinh tế tăng trưởng cao khi cả trái đất đang trong “cơn đại hồng thuỷ”?

Do vậy, mục tiêu năm nay đơn giản là tăng trưởng ở mức độ tối đa có thể trong điều kiện giữ ổn định và an toàn tốt nhất về y tế. Khi y tế – lĩnh vực quan yếu nhất – đã ổn rồi thì tăng trưởng kinh tế được bao nhiêu chúng ta chấp nhận bấy nhiêu. Đừng đưa ra bất kỳ một mục tiêu cụ thể nào, vì điều đó là vô nghĩa. trái đất bây giờ cũng không nói được tăng trưởng sẽ là bao nhiêu.

Tất nhiên, chúng ta có thể đưa ra dự báo, nhưng khi bị trói chặt vào một con số tăng trưởng là tự đặt mình vào tình trạng rủi ro lớn về y tế. Để đạt được mục tiêu tăng trưởng, chúng ta có thể sẽ phải thoả hiệp với các giải pháp y tế, dẫn tới chậm chạp cách ly, giãn cách ngay cả khi quan yếu.

Để tránh khủng hoảng y tế, cần đảm bảo kiểm soát được dịch bên trong, song song không bị truyền nhiễm từ các ca nhập khẩu ra số đông. Khi ấy, nếu duy trì được kinh tế nội địa thì tuy xuất khẩu có bị giảm vài điểm xác suất cũng không thể làm nền kinh tế rơi vào suy thoái, tức là có véc tơ vận tốc tức thời tăng trưởng âm được.

Đừng băn khoăn khi VN phải chấp nhận hạn chế du lịch, đầu tư nước ngoài. Chỉ cần một vài ca dính bệnh, nền kinh tế trong nước lại trở thành cô động, thậm chí đóng cửa trở lại. Cái giá của việc cả nước phải giãn cách, người dân sống trong sợ hãi với một vài dự án đầu tư, du lịch, nếu mang lên bàn cân so sánh, bên nào nặng hơn?

Điều đáng lo ngại giờ đây là tâm lý chủ quan, tăng trọng số của kinh tế, giảm trọng số của y tế. Đầu năm tới Đại hội Đảng, tôi cho rằng Chính phủ đã đạt được thành tích kép là chống được dịch và giữ kinh tế không suy thoái. Không dễ gì để người dân cảm thấy tin tưởng, đồng thuận với những chính sách của quốc gia như lần này. Chính phủ nên coi chống dịch thành công và ngăn chặn suy thoái là thành tích quan yếu nhất, chứ không nhất thiết phải cố xúc tiến tăng trưởng kinh tế.

Xe buýt phải dừng hoạt động, xếp hàng dài trong bãi đỗ dưới chân cầu Thuận Phước (quận Hải Châu trong những ngày tái cách ly xã hội. Ảnh: Nguyễn Đông.

Xe buýt phải dừng hoạt động, xếp hàng dài trong bãi đỗ dưới chân cầu Thuận Phước (quận Hải Châu, tp.Đà Nẵng) trong những ngày tái cách ly xã hội. Ảnh: Nguyễn Đông.

– Nếu ưu tiên sức khoẻ, kịch quý khách dạng cách ly toàn xã hội một lần nữa có thể lặp lại. Nếu tình hình xấu hơn, ông tiến công giá thế nào về sức chống chịu của nền kinh tế?

– Nếu số liệu thống kê của chúng ta là đúng thì kinh tế VN sẽ không suy thoái. Trong quý I, tháng 1, tháng 2 là Tết, mọi người vẫn đi lại, tiêu sử dụng chung, sinh sản bị đình trệ một tí vì nghỉ tết, tăng trưởng vẫn đạt 3,68%, tức là mất khoảng 2 điểm xác suất khi dịch diễn ra vào tháng 3.

Sang quý II, khác lạ là tháng 4 và 5 bị tương tác nặng nề do Covid-19, kinh tế vẫn tăng trưởng 0,36%. Lúc đó chúng ta vẫn sinh sản chứ không đóng cửa hoàn toàn, hoạt động nông nghiệp vẫn được duy trì, xuất khẩu vẫn ổn.

Điều này có tức là ngay trong trường hợp giãn cách xã hội nghiêm nhặt thì kinh tế cũng chưa tới độ suy thoái.

Thế nhưng, khi dịch bùng phát lần nhị, bên cạnh những vấn đề cũ như xuất nhập khẩu gặp khó, chuỗi cung ứng, dòng vốn đầu tư bị gián đoạn…, nền kinh tế sẽ đối diện thêm những yếu tố mới.

trước tiên đó là sức chống chịu đã giảm. Mỗi lần giãn cách xã hội với doanh nghiệp và người dân giống như một lần phải ngụp đầu xuống nước và nín thở. Lần “nín thở” thứ nhị, nếu xảy ra, sẽ rất khác vì thể trạng của nền kinh tế, bao gồm cả ngân sách quốc gia, doanh nghiệp, người tiêu sử dụng đều đã mất sức rất nhiều qua đợt “nín thở” trước tiên.

Thứ nhị là sự cô động. Sau khi kiểm soát dịch thành công với hơn 3 tháng không có ca nhiễm mới, VN đã tính tới mở cửa lại du lịch, tích cực tăng mạnh thu hút đầu tư nước ngoài… Tuy nhiên, khi bệnh nhân trước tiên ở tp.Đà Nẵng xuất hiện, chúng ta mới thấy một thực tế phũ phàng, không thể chủ quan được khi mức độ cô động của đại dịch này vô cùng kinh khủng. tới giờ, trái đất cũng đang có những dấu hiệu rõ rệt về làn sóng thứ nhị của Covid-19 và có thể trở thành nghiêm trọng hơn vào mùa đông này.

Sự cô động này khiến doanh nghiệp không dám đầu tư, mở rộng sinh sản, người tiêu sử dụng với tâm lý lo sợ thì cũng khó mở hầu bao. Chẳng hạn việc đi du lịch không còn nữa, giờ ra sân bay chỉ ai có việc mới phải đi thôi.

– Vậy theo ông có cách nào để giảm đau?

– Nếu chúng ta bảo vệ được các nhóm dễ bị tổn thương gồm khu vực phi chính thức, doanh nghiệp nhỏ và vừa, một số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bị tác động nghiêm trọng vì Covid-19…, kinh tế về cơ quý khách dạng sẽ duy trì được tối thiểu ở mức tương tự năm 2019, tăng trưởng kiên cố sẽ thấp, nhưng cũng sẽ không tới mức suy thoái.

Điều quan yếu nhất bây giờ, tương tự cách ly vị trí bị dịch, là phải khu trú được những khu vực trong nền kinh tế bị tổn thương và tương trợ những khu vực này thật tốt. Để làm được điều này một cách hiệu quả, cần tiếp cận có trung tâm và kịp thời. Chính quyền địa phương có vai trò vô cùng quan yếu trong việc thực thi và triển khai chính sách tương trợ, nhờ đó duy trì việc làm và hạn chế tối đa tổn thương cho doanh nghiệp và người dân.

Phương Ánh