Nông dân Australia ‘đỏ mắt’ tìm người hái đu đủ, dâu tây

Đu đủ, dâu tây, dứa và các loại rau tại Australia đang tới mùa nhưng đành bỏ đi không ít vì khó tìm đủ người thu hoạch giữa mùa dịch.

Australia đã phòng chống Covid-19 bằng một trong những cơ chế kiểm soát biên thiết quân luật ngặt nhất trái đất. Nhưng thành công đó đang gây rối rắm cho nông dân của họ, vì không tuyển đủ lao động để thu hoạch và trồng trọt.

Skybury Farms, thuộc miền bắc Australua, từ lâu đã thu hút đông đảo khách du lịch nước ngoài tới làm việc thời vụ. Năm nay, khi đu đủ tới mùa, chủ trang trại Paul Fagg không thể tuyển đủ người. Sản lượng thu hoạch vì thế giảm một phần ba. Cũng do thiếu nhân lực, trang trại đốn bỏ những cây đu đủ già thay vì giữ lại.

“Đối với nhiều loại cây trồng, đây là một năm bội thu. Nhưng nông dân thấy nó thối rữa trên cây, rụng xuống đất hoặc bị cày xới vào đất”, Richard Shannon, người thống trị chính sách và vận động tại Growcom, Queensland cho biết.

Hay như Gavin Scurr, CEO của Piñata Farms, gần đây đã thuê một người thống trị trang trại mới cho hoạt động trồng mâm xôi ở Tasmania, sau khi tình trạng thiếu lao động góp phần khiến người thống trị trước đó phải nhập viện vì căng thẳng tột độ.

Tình trạng thiếu lao động đồng nghĩa với việc Piñata Farms không thể thu hoạch 4 triệu tấn dâu tây, khiến tổ chức bị mất doanh thu khoảng 5,5 triệu USD. Ngoài ra, 300 tấn dứa cũng không thể hái được.

“Chúng tôi sẽ trồng dâu tây vào mùa đông tới, nhưng giờ không có đủ lao động để xây dựng cơ sở hạ tầng trồng dâu tây, chứ đừng nói tới việc trồng chúng”, ông Scurr, 52 tuổi, thuộc gia đình làm nông ba đời nói và cho biết có thể phải chờ năm sau hoặc lâu hơn để có đủ lao động.

Thu hoạch đu đủ tại Skybury Farms. Ảnh: Skybury Farms.

Thu hoạch đu đủ tại Skybury Farms. Ảnh: Skybury Farms.

Bill Bulmer, chủ toạ của Ausveg, đại diện cho những người trồng rau và khoai tây, cho biết lĩnh vực này đang thiếu khoảng 30.000 lao động. Tại trang trại của riêng ông, sinh sản xà lách búp Mỹ, rau bina và các loại rau lá xanh khác ở East Gippsland, đông nam Australia, thiệt hại đã vượt 600.000 USD vì thiếu lao động.

Một phần tư trong số 65 người khai báo thất bát ở Growcom kể từ tháng 12 cho biết, tình trạng thiếu lao động đã xúc tiến tới sức khỏe thể chất và ý thức của họ, bao gồm tăng giờ làm việc, mức độ căng thẳng cao, mất tự tín và trầm cảm. Nông dân nói có nguy cơ bị nhà băng xiết nợ hoặc đang cân nhắc bán trang trại.

Khách du lịch bụi, những người thường chiếm tới 80% lực lượng nhân lực thu hoạch nông sản tươi đã vắng bóng kể từ khi đại dịch nổ ra nhưng mà không có người thay thế. Trong khi đó, các lao động thời vụ từ các đảo thăng bình Dương cũng không tới được, dù nhiều quốc gia được coi là không có Covid-19.

Và sự thiếu hụt lao động đang làm tổn hại nền kinh tế. Nông dân lên tiếng lợi nhuận giảm và một số lo sợ bị tịch thu tài sản. Nhiều người trồng ít cây hơn, có thể dẫn tới tăng giá lương thực. Liên minh sinh sản hàng tươi Australia dự đoán tình trạng thiếu lao động có thể làm tăng giá rau quả lên 60% và làm giảm giá trị của ngành làm vườn gần 5 tỷ USD. Các loại cây trồng thâm dụng lao động, chẳng hạn như quả mọng, có nhiều rủi ro nhất.

Tuy nhiên, các nhà lập pháp vẫn chưa ấn định ngày mở lại biên giới, khiến những người trồng trọt thất vọng vì khó lập kế hoạch cho vụ mùa sau. Quyết định trồng trọt của Australia có thể xúc tiến tới người tiêu sử dụng trên khắp châu Á, vì đây là một trong những nước xuất khẩu trái cây, tiểu mạch và bông lớn nhất trái đất.

Với dân số 25,7 triệu người trên một lãnh thổ rộng bằng Mỹ, Australia từ lâu đã thiếu lực lượng lao động nông nghiệp. Theo một chính sách thị thực được đưa ra cách đây khoảng 15 năm, khách du lịch bụi có thể gia hạn thời kì tạm trú từ một năm lên nhì năm nếu họ đồng ý hoàn thành công việc ít nhất 88 ngày tại nước này.

Khoảng 40.000 khách du lịch bụi thường làm việc tại các trang trại, với 1/3 số đó có thị thực Working Holiday Maker. Điều này rất phổ quát với du khách tới từ Anh, Pháp, Italy và một số quốc gia châu Á.

Tuy nhiên, đại dịch đã thu hẹp lực lượng lao động này xuống còn khoảng 16.000 người và đang tiếp tục giảm khi họ bay về nước. Ngoài ra, chỉ có 2.400 lao động thời vụ từ các quốc đảo thăng bình Dương đã tới, trong số hơn 22.000 lao động được xét duyệt trước để xin thị thực vào năm ngoái.

“Đây không phải là một vấn đề mới. Chúng tôi đã biết hồi tháng 4 năm ngoái rằng sẽ thiếu lao động”, Bộ trưởng Nông nghiệp David Littleproud nói. Theo ông, hệ thống cách ly chính là điểm nghẽn vì các cơ sở này đang dành cho công dân trở về từ nước ngoài.

Một số bang đã thử nghiệm cách ly lao động trong các trang trại. Vào tháng 10, 151 lao động bay thuê bao từ Tonga tới để hái nho. Họ được cách ly trong trang trại 14 ngày và xét nghiệm Covid-19 thường xuyên. Mark Furner, người đứng đầu ngành nông nghiệp của Queensland, cho biết thử nghiệm đã được mở rộng và nhiều chuyến bay hơn đã được lên kế hoạch.

Các sáng kiến khác bao gồm gia hạn thêm thị thực cho khách du lịch bụi nếu họ làm việc trong các trang trại. Các chính phủ đã phát tiền mặt cho người dân để chuyển tới các vùng nông thôn, trong khi những sinh viên làm việc trong mùa hè tại các trang trại được nhận trợ cấp. Tuy nhiên, số tiền không nhiều trong lúc nền kinh tế đang phục hồi khiến những chương trình đó kém lôi cuốn.

Phiên An (theo WSJ)