Ngành vận tải toàn cầu chưa sẵn sàng phân phối vaccine Covid-19

sinh sản nhanh được vaccine Covid-19 đã khó nhưng phân phối chúng trên toàn toàn cầu khó không kém.

Bên cạnh các vấn đề về cơ sở hạ tầng và năng lực sinh sản của ngành dược phẩm, ngành công nghiệp vận tải hàng hóa toàn cầu bằng tàu, tàu bay và xe tải thừa nhận họ chưa sẵn sàng xử lý các thử thách trong việc vận chuyển vaccine Covid-19 từ các nhà sinh sản cho hàng tỷ người. Cái khó trước tiên là năng lực về quy mô và kỹ thuật, vũ trang vận chuyển.

Đại dịch đã liên quan tài năng hoạt động của các doanh nghiệp vận chuyển. Nhiều năm nay, các hãng còn phải vật lộn để sút giảm hồ sơ rườm rà và tăng cấp công nghệ cũ. Trừ khi các vấn đề được giải quyết sớm, nếu không, nó sẽ làm lờ ngờ cuộc đua tiếp sức vận chuyển các lọ vaccine mỏng tang manh với số lượng lớn chưa từng thấy.

“Chúng ta chưa được sẵn sàng”, Neel Jones Shah, Giám đốc toàn cầu của nhà vận tải hàng không Flexport có trụ sở tại San Francisco bình luận. “Thành thực nhưng mà nói, chuỗi cung ứng vaccine phức tạp hơn theo cấp số nhân so với chuỗi cung ứng PPE, ông đề cập tới các vũ trang bảo hộ cá nhân như khẩu trang y tế và găng tay, “quý khách không thể làm hư hại PPE bằng cách để nó trên đường băng trong một vài ngày nhưng vaccine thì sẽ hỏng”.

Julian Sutch, người đứng đầu phòng ban vận chuyển dược phẩm của Emirates SkyCargo, ước tính rằng một tàu bay chở hàng Boeing 777 có thể mang theo một triệu liều vaccine mỗi lần bay. Điều đó có tức là để bảo vệ một nửa dân số toàn cầu sẽ yêu cầu khoảng 8.000 tàu bay chở hàng.

Nó có thể làm được, nhưng phải có một chiến lược toàn cầu phối hợp. Cụ thể, để phóng thích năng lực vận chuyển hàng không thì cần trang bị thêm cho các tàu bay chở khách đang thư thả rỗi sang chở hàng.

Một vấn đề năng lực khác liên quan tới điện lạnh. Các chuyên gia y tế cho biết vaccine có thể sẽ cần được bảo quản ở mức 2 tới 8 độ C trong suốt quá trình vận chuyển. Một số loại với công nghệ mới hơn có thể cần tủ đông tiến bộ hơn để bảo quản ở -80 độ C. Bất kỳ sự sai lệch nhiệt độ nào cũng có thể làm hỏng vật phẩm.

Điều này dẫn tới câu hỏi khác, liên quan tới sự công bình và tài năng tiếp cận. Đó là làm sao để một vật phẩm yêu cầu việc vận chuyển tinh xảo và đắt đỏ thế này có thể tới được các vùng xa xôi, nghèo nàn, những nơi nhưng mà hiện vận chuyển thuốc thang đang sử dụng tới tàu bay không người lái.

Những vấn đề này chưa được các nhà vận chuyển hàng hóa nhận thức toàn vẹn hoặc nếu có cũng chưa rõ cần làm những gì. Shah cho biết Flexport đã thảo luận từ sớm với một số doanh nghiệp dược phẩm sinh sản vaccine nhưng tới nay vẫn chưa chốt được họ cần sẵn sàng ra sao.

Hơn 160 loại vaccine Covid-19 đang được phát triển trên thế giới. Ảnh: Reuters

Hơn 160 loại vaccine Covid-19 đang được phát triển trên toàn cầu. Ảnh: Reuters.

Có hơn 160 loại vaccine Covid-19 đang được phát triển, theo Tổ chức Y tế toàn cầu, và chỉ có 25 loại đang được nghiên cứu ở người. Các ứng cử viên nhanh nhất đang triển khai các thử nghiệm ở thời đoạn cuối và có tham vọng được cấp phép sử dụng nguy cấp từ các cơ quan thống trị trước cuối năm nay. Vì vậy, tài năng ban sơ được tiếp cận vaccine có thể bị giới hạn trong hàng ngũ viên chức y tế và các nhóm người dễ bị nhiễm bệnh khác.

Các quốc gia sẽ cần quyền tiếp cận vaccine Covid-19 rộng hơn để ngăn chặn virus đã tàn phá các nền kinh tế và cướp đi hơn 633.000 sinh mạng trên toàn cầu. Nhưng hồ hết tiến độ ngày nay cho thấy tài năng cung ứng sớm nhất là vào năm 2021.

Các thỏa thuận sinh sản vaccine đang được chốt lại, và các cơ sở nghiên cứu đang được trang bị thêm năng lực để phát triển tiếp vật phẩm, nếu vaccine thử nghiệm bị thất bại. Giới khoa học nhấn mạnh rằng việc tiêm chủng vẫn chưa được kiểm chứng hiệu quả và sinh sản hàng loạt vẫn là một nhiệm vụ phức tạp. Tuy nhiên, các lãnh đạo doanh nghiệp dược dự đoán, chính việc phân phối mới là thử thách lớn nhất.

“Thông thường mọi người đang nói về câu hỏi khoa học hóc búa là hiệu quả của vaccine. Nhưng ở một phương diện khác, thậm chí vấn đề có thể phức tạp hơn là phân phối”, Kenneth Frazierc, CEO của Merck & Co, cho nói rằng không ai trong chúng ta an toàn cho tới khi tất cả an toàn. “Chúng ta cần một loại vaccine có thể sinh sản và phân phối trên toàn toàn cầu”, ông nói.

Emir Pineda, Giám đốc thương nghiệp hàng không và hậu cần tại Sân bay Quốc tế Miami, một trong số ít các sân bay trên toàn cầu là điểm tập trung các hãng vận chuyển có chứng chỉ để vận chuyển dược phẩm, nói rằng họ chưa sẵn sàng. “Nếu tất cả 20 tới 30 chuyến bay thuê bao bất thần hạ cánh tại Sân bay Quốc tế Miami đều chỉ chuyển vận dược phẩm phân khối đi khắp nước Mỹ thì đó sẽ là thử thách cho chúng tôi”, ông nói.

Một yếu tố phức tạp khác là hành vi bảo hộ của một số chính phủ, có ý định phá hoại hợp tác quốc tế bằng cách can thiệp vào chuỗi cung ứng. Thái độ đó đã được thể hiện trong tuần qua. Tại một phiên điều trần ở Washington của tiểu ban Năng lượng và thương nghiệp, một số nhà lập pháp gây stress với các CEO của AstraZeneca, Johnson & Johnson, Merck, Moderna và Pfizer về việc vaccine phải được sinh sản chính tại Mỹ và những quốc gia nhưng mà Mỹ mua vật liệu.

“Đe dọa sức khỏe hệ thống là những vấn đề ít có hứa hứa hẹn nhất trong hợp tác toàn cầu”, Simon Evenett, Giáo sư Đại học St. Gallen (Thụy Sĩ), người quan sát về các rào cản thương nghiệp, bình luận.

Nếu ngành công nghiệp logistics tư nhân không tăng được tài năng vận chuyển thì có một lựa chọn là sự can thiệp hoàn toàn của chính phủ. Ví dụ, tại Mỹ, Lầu năm góc có thể mời gọi các hãng hàng không thương nghiệp ký hợp đồng theo một phần của Hạm đội Không quân Dự trữ Dân sự, một chương trình được xây dựng vào năm 1951, có thể được sử dụng trong thời bình vì lý do an toàn quốc gia.

Đặt qua một bên vấn đề vận chuyển thế nào, giá vận chuyển tăng do thiếu hụt công suất cũng là vấn đề. Các ồn ào chính trị đang liên quan tới tài năng phục hồi của các nền kinh tế, và thời kì bận rộn cho các doanh nghiệp để trữ hàng hóa trước kỳ nghỉ cuối năm là thời đoạn tháng 8-9.

Michael Steen, Phó chủ toạ Atlas Air Worldwide, một hãng vận chuyển trụ sở tại New York, cho biết vài tháng tới sẽ chứng kiến sự ngày càng tăng đột biến của vận chuyển hàng hóa. Trước đó, ngành công nghiệp dược phẩm đã phải chịu chi tiêu vận chuyển cao khi ngành hàng không rơi vào hỗn loạn. Từ đầu tháng 2, các nhóm thương nghiệp công nghiệp và các tổ chức phi lợi nhuận đã vật lộn để giúp các doanh nghiệp dược phẩm điều hướng các chuyến bay thương nghiệp và hàng hóa.

“Đây là một vấn đề về nhu cầu, trong đó giá cả gấp tư, năm, mười lần so với mức tầm thường”, Anne McDonald Pritchett, Phó chủ toạ cấp cao về chính sách và nghiên cứu của Viện nghiên cứu và sinh sản dược phẩm Mỹ, tiến công giá.

Để giải quyết, các doanh nghiệp Mỹ cũng đã có nhiều sáng tạo hơn. Một số tới Canada mướn xe tải vận chuyển hàng vào Mỹ. Số khác thuê tàu bay tư nhân để vận chuyển các vật phẩm phục vụ điều trị. Nhưng những giải pháp nhanh và tốn kém này có thể vô dụng nếu phối hợp với yêu cầu vận chuyển phức tạp của vaccine.

“Chúng ta không lên kế hoạch chủ động cho việc phân phối vaccine trong tương lai vì các bên khác nhau không liên kết với nhau”, ông Michael Steen cho rằng nhà sinh sản và các hãng vận tải chưa có sự liên kết.

Dẫu sao, theo ông là vẫn còn có tin tốt. Các nhà sinh sản dược phẩm, các doanh nghiệp trong chuỗi phân phối và các chính phủ vẫn còn thời kì để hiểu rằng việc mở rộng năng lực và tương trợ phân phối vaccine chính là giúp kích thích nền kinh tế và hơn hết là để mọi người khoẻ lại.

Phiên An (theo Bloomberg)