Ngành sinh sản Mỹ chưa hưởng lợi từ trận tiến công thương nghiệp mại của Trump

Hemlock Semiconductor từng phải đóng cửa một nhà máy vì không bán được hàng sang Trung Quốc, và giờ họ vẫn chật vật vì lý do tương tự.

Thuế nhập khẩu đã thành công trong việc giảm thâm hụt thương nghiệp của Mỹ với Trung Quốc năm ngoái, nhưng thâm hụt thương nghiệp nói chung của Mỹ lại tăng và đã chạm kỷ lục 84 tỷ USD trong tháng 8. Nguyên nhân là các hãng nhập khẩu Mỹ chuyển sang các nước khác có nguồn hàng rẻ hơn. tới khi đại dịch xuất hiện, thâm hụt thương nghiệp của Mỹ với Trung Quốc tăng trở lại và đang quay trở về thời đoạn đầu nhiệm kỳ của Trump.

Một mục tiêu khác của chiến tranh thương nghiệp là đưa sinh sản trở lại Mỹ cũng chưa thành hiện thực. Tăng trưởng việc làm trong ngành sinh sản đã lững lờ lại từ tháng 7/2018. Còn hoạt động sinh sản cũng đạt đỉnh hồi tháng 12/2018.

Dù vậy, các cố vấn thương nghiệp của Trump khẳng định thuế nhập khẩu thành công trong việc buộc Trung Quốc đồng ý với thỏa thuận thương nghiệp thời đoạn một. Bắc Kinh đã đồng ý mua nhiều hàng Mỹ hơn, thực thi các giải pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, gỡ bỏ rào cản pháp lý trong thương nghiệp nông nghiệp và dịch vụ tài chính, song song không thao túng nội tệ. Họ cũng khẳng định theo thời kì, thuế nhập khẩu sẽ buộc Trung Quốc dứt các động thái bất công và giúp gây dựng lại ngành sinh sản Mỹ.

Một cơ sở sản xuất của Hemlock Semiconductor. Ảnh: WSJ

Một cơ sở sinh sản của Hemlock Semiconductor. Ảnh: WSJ

Thuế nhập khẩu “đang có hiệu quả trong việc mang việc làm sinh sản trở lại Mỹ”, đại diện thương nghiệp Mỹ Robert Lighthizer cho biết trong một cuộc phỏng vấn. Ông trích số liệu cho thấy thời đoạn tháng 11/2016 – 3/2020, số việc làm trong ngành sinh sản của Mỹ tăng ròng rã 400.000. Sau đó, đại dịch xuất hiện, khiến các nhà máy phải đóng cửa.

Tuy nhiên, khoảng 75% số việc làm tăng thêm này có được trước đợt tiến công thuế trước tiên của Mỹ vào Trung Quốc (tháng 7/2018). Đó là thời khắc tăng trưởng việc làm sinh sản tại Mỹ đạt đỉnh. Sau đó, con số này mở màn đi xuống. tới đầu năm 2020, trước khi đại dịch xuất ngày nay Mỹ, tăng trưởng việc làm ngành sinh sản đã chững lại. Các nhà máy thải hồi viên chức suốt nhiều tháng, tính tới hết tháng 3.

Một khảo sát các ngành của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) cho thấy thuế nhập khẩu đã giúp tăng tỷ trọng có việc làm thêm 0,3% trong các ngành liên quan tới thương nghiệp với Trung Quốc. Do thuế làm tăng lớp bảo vệ với các ngành trong nước trước hàng nhập khẩu giá rẻ.

Tuy nhiên, tiêu xài nhập khẩu linh kiện của Trung Quốc lại tăng, khiến việc tuyển dụng ngành sinh sản giảm 1,1%. Thuế trả nủa của Trung Quốc áp lên hàng Mỹ cũng làm giảm số việc làm nhà máy thêm 0,7%.

Trump không phải Tổng thống Mỹ duy nhất sử dụng thuế nhập khẩu để bảo vệ các ngành công nghiệp. Tổng thống Barack Obama từng áp thuế mạnh lên lên lốp Trung Quốc. George W. Bush áp thuế thép và Reagan tiến công thuế với TV và máy tính Nhật khách du lịch dạng.

Tuy nhiên, việc ông Trump tăng mạnh thuế với hàng Trung Quốc là bước ngoặt với lịch sử kinh tế hậu Thế chiến II. Kể từ sau chiến tranh, Mỹ vẫn dẫn đầu nhiều vòng thương thảo thương nghiệp trên toàn cầu nhằm giảm thuế nhập khẩu. Việc này giờ không còn nữa.

“Đây là lần sử dụng thuế nhập khẩu lớn nhất kể từ Đaị suy thoái thập niên 30”, Chad Bown – chuyên gia thương nghiệp tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson cho biết, “Tác động kinh tế sẽ mất nhiều năm mới hiện rõ”.

Trump gọi mình là “Người tiến công thuế” và nói rằng các doanh nghiệp phàn nàn về tác động của thuế nhập khẩu chỉ cần xây nhà máy ở Mỹ là xong. Tuy nhiên, chiến lược thuế này lại có tác động khác nhau, tùy từng hãng sinh sản.

Atlas Tool Works (Illinois) cho biết doanh số bán dụng cụ sử dụng trong sinh sản của họ tăng 18% trong năm nhưng mà Trump tiến công thuế các mặt hàng đó của Trung Quốc. Tuy nhiên, Hemlock Semiconductor Operations (Michigan) – hãng sinh sản polysilicon sử dụng trong chip máy tính và pin mặt trời – lại đang chật vật.

thời đoạn một của thỏa thuận thương nghiệp quy định Trung Quốc sẽ tăng mua pin mặt trời của Mỹ. Đây là vật phẩm chính của Hemlock. Tuy nhiên, Trung Quốc lại chưa gỡ thuế nhập khẩu với polysilicon, cũng như Mỹ vẫn giữ thuế nhập khẩu với phần lớn hàng Trung Quốc. Và thế là Hemlock không ghi nhận mức tăng nào về doanh số cả.

“Chúng tôi đã gặp các đơn vị Trung Quốc và hỏi họ có muốn mua polysilicon không? Nhưng tất cả họ đều trả lời như nhau, rằng không cơ chế nào cho phép nhập khẩu nhưng mà miễn thuế cả. Họ cũng muốn mua, nhưng không đủ tiền trả thuế”, Phil Dembowski – Giám đốc Kinh doanh của Hemlock cho biết.

Altas thì lại hưởng lợi từ thuế nhập khẩu. Đầu những năm 2000, họ từng phải đóng cửa một nhà máy sinh sản linh kiện viễn thông do cạnh tranh từ Trung Quốc. Atlas sau đó chuyển hướng sang vũ trang cho ngành quốc phòng và chăm sóc y tế. Nhưng mảng này sau đó cũng chịu thiệt hại từ các vật phẩm Trung Quốc giá rẻ, Zach Mottl – ông chủ Atlas cho biết.

Khi Trump áp thuế nhập khẩu năm 2018, doanh số của họ tăng mạnh. Atlas không sử dụng nhà cung ứng Trung Quốc, nên tiêu xài vẫn ổn định. Họ đã tuyển thêm 10% nhân lực từ khi chiến tranh thương nghiệp nổ ra.

Còn với các đơn vị như Hemlock, thuế nhập khẩu chỉ phản tác dụng. Thay vì mở cửa thị trường khi chịu sức ép, Trung Quốc đáp trả bằng thuế tương tự, khiến các vật phẩm của Hemlock đắt đỏ hơn. Các đơn vị Mỹ mua hàng từ Trung Quốc cũng bị đội tiêu xài lên cao.

Các nhà thương thảo thương nghiệp Mỹ biết rằng nhiều đơn vị trong nước phụ thuộc vào chuỗi cung ứng từ Trung Quốc. Giới chức cũng đang tìm cách buộc Trung Quốc sút giảm các chính sách tương trợ cho các ngành công nghiệp. Tuy nhiên, thỏa thuận sơ bộ chưa thực hiện được mục tiêu đó.

Ứng cử viên Tổng thống đảng Dân chủ Joe Biden nhận định “việc sinh sản đã lao dốc từ trước khi đại dịch mở màn”. Dù vậy, các cố vấn hàng đầu của Biden cũng không cam kết sẽ rút lại thuế nhập khẩu áp lên Trung Quốc nếu ông trúng cử. Thay vào đó, họ nói rằng ông nên bàn thảo với các đồng minh. “Thuế nhập khẩu sẽ là dụng cụ chúng tôi cân nhắc sử dụng trên góc độ đồng minh”, Jake Sullivan – một cố vấn của Biden cho biết.

Mark Bassett – CEO Hemlock Semiconductor thuở đầu ủng hộ nỗ lực của Trump trong việc trợ giúp các đơn vị điện mặt trời Mỹ. Nhưng sau đó, ông cho rằng họ cần các thay đổi nền tảng hơn để cạnh tranh với đối thủ Trung Quốc được Bắc Kinh tương trợ.

Các doanh nghiệp Trung Quốc sinh sản pin mặt trời đã mua 1 tỷ USD polysilicon năm 2010. Dự báo nhu cầu tại Trung Quốc sẽ còn tăng lên, Hemlock chi hơn 1 tỷ USD xây nhà máy mới năm 2012.

Tuy nhiên, Trung Quốc cũng có kế hoạch của riêng nước này. Chọn năng lượng mặt trời là ngành công nghiệp chiến lược cho sáng kiến Made in China 2025, Trung Quốc tăng cường sinh sản pin mặt trời, nhằm biến nước này thành đối thủ, thay vì khách hàng của Hemlock.

Năm 2018, pin năng lượng mặt trời xuất khẩu sang Trung Quốc chỉ còn 107 triệu USD. Nhà máy của Hemlock thì chưa bao giờ hoạt động và phải đóng cửa từ năm 2014.

“Câu chuyện kinh điển của ngành công nghiệp Trung Quốc là thường xuyên trợ cấp, không có yêu cầu về lợi nhuận trên vốn đầu tư, không yêu cầu về tiêu chuẩn an toàn hay môi trường và mức giá thấp khó tin đẩy bật những người khác ra khỏi cuộc chơi”, Bassett nói.

Hà Thu (theo WSJ)