Lee Kun-hee – người đưa Samsung từ vô danh thành gã khổng lồ

Dù ngưỡng mộ hay chỉ trích Lee Kun-hee, nhiều người vẫn phải thừa nhận di sản khổng lồ nhưng mà ông để lại cho Samsung.

Trong thông tin phát đi về việc Lee Kun-hee qua đời ở tuổi 78, Samsung khẳng định “Di sản của ông ấy sẽ trường tồn”. Thật vậy, chính Lee Kun-hee là người đã biến Samsung từ một doanh nghiệp vô danh, gắn liền với chất lượng kém thành tên tuổi công nghệ hàng đầu toàn cầu.

Cố chủ tịch Samsung Lee Kun-hee. Ảnh: EPA.

Cố chủ toạ Samsung Lee Kun-hee. Ảnh: EPA.

xúc tiếp sớm với Nhật phiên bản

Ông Lee Kun-hee sinh ngày 9/1/1942 tại làng Uiryeong, miền nam Hàn Quốc, thời Nhật phiên bản còn chiếm đóng. Ông là đại trượng phu thứ ba của nhà sáng lập Samsung Lee Byung-chul. Trước đó ít năm, phụ thân ông đã xây dựng Samsung với tư cách là nhà xuất khẩu trái cây và cá khô. Ông được gửi tới Nhật phiên bản vào năm 11 tuổi, ngay sau khi chiến tranh Triều Tiên kết thúc. phụ thân ông muốn các đại trượng phu học cách xây dựng lại Nhật phiên bản từ đống tro tàn của Thế chiến thứ nhì.

Tại Nhật, Lee thừa nhận cô độc và cảm thấy khó kết quý khách vì tâm lý bất bình của người Hàn với người Nhật thời chiến. Ông trở về Hàn Quốc nhưng rồi cũng quay lại Nhật phiên bản để học kinh tế tại Đại học Waseda, và sau đó học cai quản kinh doanh tại Đại học George Washington (Mỹ) nhưng không nhận bằng tốt nghiệp.

Việc sớm xúc tiếp với công nghệ tiền tiến của Nhật phiên bản sau này đã giúp ông tạo lập nền tảng cho Samsung Electronics bằng cách xây dựng liên minh với những doanh nghiệp như Sanyo, song song nắm bắt các công nghệ sinh sản chip và sinh sản TV.

Ông Lee khởi đầu sự nghiệp của mình tại Tongyang Broadcasting Company, một doanh nghiệp con của Samsung, vào năm 1966. Ông trở thành chủ toạ tập đoàn vào năm 1987, phá vỡ tập tục Nho giáo truyền thống là người đại trượng phu cả lên nắm quyền. Anh trai của ông, Lee Maeng-hee, thuở đầu được chọn lãnh đạo Samsung vào năm 1967 khi phụ thân ông nghỉ hưu, nhưng phong cách cai quản của vị này đã gây ra xích mích với những người thân tín của nhà sáng lập.

Người con thứ nhì, Lee Chang-hee, từng cắt đứt quan hệ gia đình và chuyển sang Mỹ sinh sống. Sau đó, ông Chang-hee cũng quay lại làm chủ toạ Samsung. Nhưng tới năm 1976, ông bị chẩn đoán mắc bệnh ung thư nên giao lại công việc kinh doanh cho Kun-hee. Ông Chang-hee mất năm 1991.

Cuộc ‘đại tu’ Samsung

Ông Lee có dáng người hơi gập, do một tai nạn liên lạc. Ông có giọng nói nhẹ nhõm, đôi mắt tròn và đầy biểu cảm, không phải kiểu tiêu biểu của một người mạnh mẽ. Tuy nhiên, tính cách, tầm nhìn và ý kiến lãnh đạo của ông thì khác.

“Chúng tôi đang ở trong một quá trình chuyển đổi rất quan yếu”, ông Lee cho biết ngay sau khi nhận vai trò chủ toạ Samsung, trong một cuộc phỏng vấn với Forbes. “Nếu chúng tôi không chuyển sang các ngành sử dụng nhiều vốn và công nghệ hơn, thì sự sống còn của chúng tôi có thể bị đe dọa”, ông nói.

Tháng 2/1993, 5 năm sau khi tiếp quản vị trí của phụ thân mình tại Samsung, Lee Kun-hee thất vọng vì không tạo được dấu ấn của mình. Ông đã triệu tập một nhóm tổng giám đốc của Samsung Electronics tới một siêu thị Best Buy ở Los Angeles (Mỹ) để kiểm tra thực tế về thương hiệu Samsung. Tại đó, họ trông thấy chiếc TV Samsung nằm trên góc kệ, phủ một lớp bụi, với mức giá rẻ hơn gần 100 USD so với mẫu của Sony.

Tại cuộc họp căng thẳng kéo dài 9 giờ sau đó, Lee đã khởi đầu sự thay đổi chiến lược tại Samsung nhằm giành thị phần thông qua chất lượng chứ không phải số lượng. doanh nghiệp sẽ thu hút nhân tài từ nước ngoài và yêu cầu các tổng giám đốc cấp cao phải hiểu thâm thúy về thị trường nước ngoài và cách cạnh tranh ở đó. “Điều đó rất giống Mao Trạch Đông khi nỗ lực thay đổi tư duy của người Trung Quốc”, Chang Sea-jin, Giáo sư tại Đại học Quốc gia Singapore, tiến công giá.

tư tháng sau cuộc họp ở Los Angeles, Lee gọi các cấp cai quản tới một phòng họp của hotel Frankfurt, nơi ông đưa ra kế hoạch “cai quản mới”, khuyến khích các tổng giám đốc “thay đổi mọi thứ ngoại trừ vợ và con của quý khách”.

Các cuộc họp diễn ra khá khắc nghiệt, thường kéo dài tới 10 giờ, với những người tham gia thậm chí ngại uống nước vì họ không muốn làm gián đoạn thảo luận của ông Lee khi muốn ra ngoài đi vệ sinh.

Năm 1995, để nhấn mạnh vào chất lượng, ông đã tới thăm một nhà máy của Samsung ở thị trấn Gumi sau khi một lô smartphone di động bị phát hiện có lỗi. Những gì xảy ra tiếp theo đã trở thành huyền thoại.

Theo “Samsung Electronics and the Struggle for Leadership of the Electronics Industry”, một cuốn sách xuất phiên bản năm 2010 của Tony Michell, 2.000 công nhân của nhà máy Gumi đã tập trung ngoài sân và buộc phải đeo băng đô có nhãn “Chất lượng là trên hết”. Ông Lee và ban giám đốc của mình ngồi dưới một biểu ngữ có nội dung “Chất lượng là niềm tự hào của tôi”.

Họ cùng nhau chứng kiến số smartphone, máy fax và số hàng tồn kho khác trị giá 50 triệu USD bị đập vỡ thành từng mảnh và bốc cháy. Các viên chức đã khóc. Các nhà bình luận tiến công giá, ông Lee là một lãnh đạo kiểu luôn được xúc tiến bởi vì cảm giác khủng hoảng liên tục. Và ông đã truyền điều đó cho các hàng ngũ lãnh đạo của mình để xúc tiến sự thay đổi và chống lại sự tự mãn.

“Môi trường kinh doanh bên ngoài không tốt nhưng lại không có cảm giác lo lắng trong tổ chức, và mọi người nhường nhịn như bị tự phụ. Tôi cần phải siết chặt một tẹo và liên tục nhắc nhở các nhà cai quản về cần phải có cảm giác khủng hoảng”, ông nhớ lại trong một bài luận viết năm 1997.

Quyền lực ‘không giới hạn’

Ông Lee Kun-hee tại văn phòng của Liên đoàn Công nghiệp Hàn Quốc tháng 12/2007. Ảnh: Reuters.

Ông Lee Kun-hee tại văn phòng của Liên đoàn Công nghiệp Hàn Quốc tháng 12/2007. Ảnh: Reuters.

Samsung bước vào thời đoạn đoạt được toàn cầu vào những năm 2000, sử dụng các vũ trang hào nhoáng và cách tiếp thị bóng bẩy để gắn chặt tên tuổi của mình vào tâm trí người tiêu sử dụng phương Tây. Tuy nhiên, ông Lee hiếm khi xuất hiện trước công chúng. Ông là một nhà sưu tập xe thể thao và đồ mỹ nghệ tận tụy.

Sự nhạy bén trong kinh doanh của Lee khiến ông được ngưỡng mộ tại Hàn Quốc. Nhưng song song, ông và đế chế nhưng mà ông xây dựng cũng bị các nhà phê bình và các cổ đông chỉ trích vì có tác động kinh tế, quản trị và phân cấp không rõ ràng cũng như việc chuyển giao tài sản đáng ngờ của gia đình.

tới năm 2007, ông đã xác định được cuộc khủng hoảng tiếp theo sắp xảy ra đối với Samsung. Trung Quốc đi lên trong lĩnh vực sinh sản cấp thấp, trong khi Nhật phiên bản và phương Tây vẫn dẫn đầu về công nghệ tiền tiến. Các doanh nghiệp Hàn Quốc – bao gồm cả Samsung – bị kẹp giữa.

Nhưng khi ông ấy khởi đầu vào cuộc đại tu tiếp theo cho Samsung, những cáo buộc ông trốn thuế hàng tỷ USD nổi lên. Năm 2008, Lee bị cáo buộc thao túng một quỹ chính trị và giúp các con ông mua cổ phiếu của Samsung với giá rẻ. Các công tố viên không chứng minh được cả nhì cáo buộc, nhưng ông Lee bị kết tội trốn thuế và tham ô. Và thay vì chống lại các cáo buộc, ông đã khiến Hàn Quốc choáng váng khi tuyên bố từ nhiệm trên sóng truyền hình trực tiếp.

“Tôi đã hứa cách đây 20 năm rằng ngày Samsung được xác nhận là doanh nghiệp hạng nhất, thì vinh quang quẻ và thành tựu đều là của các quý khách,” ông nói vào năm 2008, trước các viên chức, giọng gần như thì thầm. “Tôi thực sự xin lỗi vì đã không thể giữ lời hứa đó”, ông nói. Ông được đặc xá vào năm sau và lại được bửa nhiệm làm chủ toạ Samsung vào năm 2010.

Kể từ đó, ông giữ trách nhiệm ít hơn trong tập đoàn và giao quyền cho một đội quân điều hành, song song đề bạt đại trượng phu mình, Lee Jae-yong, lên làm phó chủ toạ, để sẵn sàng cho việc chuyển giao quyền lực sau cuối. Năm 2013, Forbes vẫn vinh danh ông là người Hàn Quốc quyền lực thứ nhì, chỉ xếp sau Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-moon.

Nhân viên Samsung giới thiệu thành tựu chip nhớ với ông Lee tại Seoul năm 2011. Ảnh: European Pressphoto Agency.

viên chức Samsung giới thiệu thành tựu chip nhớ với ông Lee tại Seoul năm 2011. Ảnh: European Pressphoto Agency.

Sự tập trung vào khủng hoảng và cách làm việc miệt mài đã giúp Lee phát triển công việc từ kinh doanh của phụ thân mình thành một đế chế kinh doanh rộng lớn với tài sản trị giá 424 nghìn tỷ won (375 tỷ USD) tính tới tháng 5/2020, với hàng chục phân ngành từ điện tử, bảo hiểm, đóng tàu tới xây dựng.

Samsung Electronics đã phát triển từ một nhà sinh sản TV hạng nhì thành doanh nghiệp công nghệ lớn nhất toàn cầu theo doanh thu, vượt qua các thương hiệu Nhật phiên bản như Sony, Sharp và Panasonic về chip, TV và màn hình; hoàn thành vị thế thống trị của Nokia và tiến công bại Apple trong lĩnh vực smartphone thông minh.

Sau một cơn đau tim vào năm 2014, đại trượng phu ông, song song là phó chủ toạ Samsung Electronics, Lee Jae-yong, đã trở thành khuôn mặt đại diện cho doanh nghiệp. Khi sức khỏe suy giảm, ông cần trợ giúp trong việc đi lại và dễ mắc các bệnh hô hấp sau khi điều trị ung thư phổi. Ông ít có mặt tại trụ sở của Samsung hơn, dành kỳ nghỉ đông dài ở Nhật phiên bản hoặc Hawaii.

Nhưng quyền lực của ông đối với tập đoàn vẫn không bị hạn chế. bất kỳ khi nào ông đi du lịch nước ngoài, ít nhất tư tổng giám đốc hàng đầu của Samsung, cùng với hàng ngũ viên chức của doanh nghiệp và bình an, sẽ có mặt tại sân bay để tiễn.

Tại trung tâm phát triển nguồn nhân lực của Samsung, hàng chục nghìn viên chức từng tham gia các buổi tập huấn về câu chuyện phòng họp tồi tàn trong hotel ở Frankfurt. Vì hồ hết viên chức của Samsung đều ở độ tuổi 20 và 30 và chưa tận mắt trải qua thời kỳ hoàng kim của ông Lee, nên sự tôn kính này nhằm nhắc nhở họ về sự quan yếu phải “suy nghĩ khủng hoảng”.

Tất nhiên, không phải lúc nào ông Lee cũng kinh doanh thành công. Tin rằng vũ trang điện tử sẽ trở thành một phần không thể thiếu đối với ôtô, ông khởi đầu kinh doanh ôtô vào giữa những năm 1990. Tuy nhiên, Samsung Motors đã bị bán tháo vào năm 2000.

Tương tự, mối quan hệ với Hollywood cũng tồn tại trong thời kì ngắn. Năm 1995, Steven Spielberg nói với ông Lee trong bữa tối về việc đầu tư vào một xưởng phim. Mặc dù là một người mê phim, nhưng sau cuối chủ toạ và các tổng giám đốc khác của Samsung hầu như chỉ nói về vi mạch.

“Tôi tự nghĩ:” Làm thế nào họ biết về kinh doanh điện ảnh khi họ bị ám ảnh bởi vì chất bán dẫn?”, ông Spielberg sau này nhớ lại, “Đó là một buổi tối khác trong những buổi tối hóa ra hoàn toàn lãng phí thời kì”.

Phiên An (theo Reuters, NYT)