Chiến dịch loại Trung Quốc khỏi chuỗi cung ứng công nghệ của Mỹ

Việc thay đổi chuỗi cung ứng công nghệ phức tạp đã phát triển ở Trung Quốc từng là không tưởng nhưng sức ép từ chính quyền Trump đã biến nó thành hiện thực.

Một buổi sáng mùa hè nóng nực ở Đài Bắc, các quan chức Viện Mỹ ở Đài Loan – AIT (tương hiện đại sứ quán Mỹ), tới thăm ban lãnh đạo cấp cao của một doanh nghiệp công nghệ lớn, nhà cung ứng chính cho Apple.

Không giống như các chuyến xã giao trước đây, lần này, họ cắt đoạn trò chuyện và đưa ra một câu hỏi thẳng thừng ngay sau khi ngồi xuống: “vì sao quý vị không chuyển thêm năng lực sinh sản ra ngoài Trung Quốc?”, họ hỏi, “Sao không tiến hành nhanh hơn?”.

Những người tham gia mô tả cuộc trò chuyện là “nghiêm trọng và đáng lo ngại.”https://vnexpress.net/”Chúng tôi cảm thấy khó chịu”, một người nói, “Họ hỏi nhiều câu nhưng chúng tôi không biết có thể trả lời hay không. Các câu trả lời sẽ liên quan tới các chiến lược chưa được công bố về phiên bản thân và khách hàng chúng tôi”. Nhưng thông điệp là rõ ràng: Chính phủ Mỹ đang trực tiếp mời gọi doanh nghiệp này cắt đứt quan hệ với Trung Quốc, vị lãnh đạo giấu tên thừa nhận.

Logo của Huawei phía sau Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo trong một cuộc họp báo vào tháng 7. Ảnh: AP.

Logo của Huawei phía sau Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo trong một cuộc họp báo vào tháng 7. Ảnh: AP.

Các quan chức Mỹ cũng đã gặp một số nhà sinh sản chip hàng đầu của Đài Loan – những doanh nghiệp có vật phẩm được sử dụng bởi vì Huawei Technologies. Tương tự, các cuộc họp nhường như là một nỗ lực nhằm thu hút các doanh nghiệp đó đứng về phía Mỹ trong trận chiến công nghệ đang leo thang giữa Washington và Bắc Kinh, theo nhiều nguồn thạo tin của Nikkei Asia.

“Họ ở đây để đảm bảo rằng chúng tôi hiểu rõ các quy tắc kiểm soát xuất khẩu của Mỹ và cho chúng tôi biết lập trường của Mỹ về Huawei”, một nguồn tin trong ngành chip cho biết.

Với các CEO ngành điện tử Đài Loan, các cuộc họp là dấu hiệu cho thấy trận chiến giành vị trí vô thượng về công nghệ giữa nhì siêu cường trái đất đã lên một tầm cao mới. Nó mở đầu vào năm 2016, với các lệnh trừng trị ZTE và ngày càng nghiêm trọng hơn khi Washington ngày càng tăng sức ép đối với các doanh nghiệp Trung Quốc, nhưng theo họ là đe dọa bình yên quốc gia của Mỹ.

Một người thân cận với AIT từ chối xác nhận cụ thể các cuộc họp, nhưng nói rằng việc giữ liên lạc với các doanh nghiệp Đài Loan về “tái cấu trúc chuỗi cung ứng và tuân thủ kiểm soát xuất khẩu là một thói quen thường xuyên”.

Trong vòng một năm, Washington đã sửa đổi các quy tắc kiểm soát xuất khẩu 3 lần để nhắm mục tiêu vào Huawei. Và trong 2 năm qua, chính quyền Trump đã tăng đưa các doanh nghiệp Trung Quốc vào danh sách đen, có tên Entity List, với khoảng 70 doanh nghiệp và tổ chức được điểm mặt cho tới nay.

Giờ đây, từ việc gây sức ép lên các doanh nghiệp Mỹ tẩy chay các doanh nghiệp Trung Quốc, Washington đã nỗ lực mở rộng tác động để buộc các nhà cung ứng không phải là doanh nghiệp Mỹ cũng tham gia phong tỏa sắm sửa công nghệ với Trung Quốc. “Washington đã vũ khí hóa chuỗi cung ứng chất bán dẫn để làm chậm rãi tham vọng công nghệ của Trung Quốc”, Alex Capri, Nhà nghiên cứu tại Hinrich Foundation (Singapore), tiến công giá.

nhì năm trước, ý tưởng thay đổi chuỗi cung ứng công nghệ phức tạp, đã phát triển nhì thập kỷ qua ở Trung Quốc là điều không tưởng. Nhưng sức ép từ chính quyền Trump đã biến điều này thành hiện thực. Các doanh nghiệp từ Apple tới Google đã rút dần khỏi Trung Quốc để tới VN, Ấn Độ, Thái Lan và Malaysia trong 36 tháng qua. Đối với ngành công nghệ toàn cầu, câu hỏi đặt ra là liệu chuỗi cung ứng thay thế có thể hiệu quả bằng chuỗi cung ứng sinh sản hơn 200 triệu chiếc iPhone mỗi năm ở Trung Quốc đại lục hay không.

Đài Loan đang ở vị trí quan yếu để chứng kiến chính sách mới này của Mỹ vì các doanh nghiệp công nghệ của họ làm ăn với cả nhì siêu cường. Họ là đối tác của các doanh nghiệp hàng đầu của Mỹ như Apple, Microsoft, Google, Amazon, Qualcomm, Hewlett-Packard và Dell, cũng như các doanh nghiệp hàng đầu của Trung Quốc đại lục như Huawei, Lenovo, Xiaomi, Alibaba Group Holding và Oppo.

Ngồi trên một ranh giới đứt gãy, ngăn cách Trung Quốc và Mỹ trong một trận chiến tranh lạnh công nghệ mới, các doanh nghiệp của Đài Loan đang bị buộc phải lựa chọn bên nào, mặc dù không muốn.

“Đây là một thời đại rất khó hiểu. Ngành công nghệ trong nhiều thập kỷ chưa bao giờ cần xem xét tới các động lực chính trị quốc tế như bây giờ”, Tung Tzu-hsien, chủ toạ Pegatron, nhà cung ứng chính của Apple, tiến công giá.

Tháng trước, chính phủ Mỹ, thông qua AIT, nhắc lại thông điệp rằng tất cả nhà cung ứng công nghệ nước ngoài nên rời khỏi Trung Quốc. Ngày 4/9, Giám đốc AIT Brent Christensen tổ chức một diễn đàn về tái cấu trúc chuỗi cung ứng, cùng với các đối tác EU, Canada và Nhật phiên bản, để công khai ủng hộ việc tách rời. Đây là lần trước tiên Mỹ tổ chức một sự kiện như vậy ở Đài Loan, một vùng xám ngoại giao, nơi không có đại sứ quán Mỹ chính thức, và là phần lãnh thổ không thể tách rời của Trung Quốc.

Ông Christensen thì mời gọi các quốc gia hợp tác xây dựng lại chuỗi cung ứng ở những nơi khác. “Những lợi ích chung và những giá trị được san sớt khiến chúng ta trở thành những đối tác tự nhiên, và chúng tôi tin rằng chúng ta sẽ mạnh mẽ và hiệu quả hơn nếu làm việc cùng nhau”, ông nói.

Ông Brent Christensen tại diễn đàn do AIT tổ chức ngày 4/9 tại Đài Loan. Ảnh: Reuters.

Ông Brent Christensen tại diễn đàn do AIT tổ chức ngày 4/9 tại Đài Loan. Ảnh: Reuters.

Nhưng việc xây dựng lại các chuỗi cung ứng không đơn giản đối với các doanh nghiệp công nghệ, nơi nhưng Trung Quốc không chỉ là cơ sở sinh sản nhưng còn là thị trường phát triển nhanh nhất của họ. 20% tổng doanh thu của Apple, hơn 20% doanh thu của Intel và 60% doanh thu của Qualcomm tới từ thị trường này.

Một số doanh nghiệp lớn nhất đang nỗ lực khôn xiết để tránh chọn một bên. Apple ứng dụng chiến lược “nhì mặt” để tự thăng bằng khỏi trận chiến công nghệ. Trong khi giục các nhà cung ứng đẩy nhanh sự dịch chuyển khỏi Trung Quốc kể từ cuối năm 2018, họ cũng tích cực xúc tiến các nhà cung ứng tại chỗ của Trung Quốc đóng một vai trò quan yếu hơn.

Với sự đồng ý của Apple, Wistron của Đài Loan đã bán nhà máy lắp ráp iPhone của mình ở TP Côn Sơn, Trung Quốc vào mùa hè này cho đối thủ địa phương Luxshare Precision Industry. Việc bàn giao này có ý nghĩa quan yếu, mở đường cho nhà cung ứng Trung Quốc phát triển chuỗi cung ứng của Apple. Lens Technology của Trung Quốc cũng đã mua các nhà máy sinh sản vỏ iPhone từ Catcher Technology của Đài Loan vào tháng 8.

“Apple luôn nuôi dưỡng các nhà cung ứng Trung Quốc. Lý do đằng sau điều này là trước đây họ cho Apple nhiều quyền thương lượng giá hơn so với các nhà cung ứng ngày nay, còn giờ đây thì đó cũng trở thành một chiến lược để nhiều chủng loại hóa rủi ro địa chính trị”, một nguồn tin thân thuộc với Apple, cho biết.

Foxconn đã chuyển một phần sinh sản ra khỏi Trung Quốc, nhưng khẳng định sẽ không chọn một bên. “Làm thế nào để phục vụ nhì thị trường lớn là điều luôn nằm trong kế hoạch của chúng tôi”, Young Liu, chủ toạ Foxconn Technology Group nói.

Nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ nguồn lực để vượt qua sức ép như Apple và Foxconns. Thực tế là các nhà phát triển chip vẫn phụ thuộc một số nhà cung ứng dụng cụ xây dừng và sinh sản chip quan yếu của Mỹ như Applied Materials, Lam Research, KLA, Synopsys và Cadence Design Systems để tạo ra những con chip tiền tiến nhất có thể.

Điều đó đã buộc tất cả nhà cung ứng chip trên trái đất phải xin giấy phép từ chính phủ Mỹ để giao hàng cho Huawei, theo lệnh có hiệu lực từ 15/9. Kể từ đó, các doanh nghiệp cung ứng công nghệ đã rơi vào tình thế gần như bất khả thi, là phải linh động giữa Mỹ và Trung Quốc để tránh hứng chịu cơn thịnh nộ của một trong nhì chính phủ.

Giới sinh sản công nghệ đang xem xét tới cuộc bầu cử tổng thống Mỹ sắp tới, nhưng không nhiều người tin rằng căng thẳng địa chính trị giữa Washington và Bắc Kinh sẽ giảm xuống, bất kể ai trở thành tổng thống Mỹ tiếp theo.

Martijn Rasser, thành viên cấp cao của chương trình công nghệ và bình yên quốc gia tại Trung tâm bình yên mới của Mỹ, tin rằng nhì siêu cường không có năng lực quay trở lại “những ngày xưa tốt đẹp”. “Có sự đồng thuận mạnh mẽ của lưỡng đảng về những thử thách nhưng một Trung Quốc đang trỗi dậy đặt ra”, ông nói.

Willy Shih, Chuyên gia tại Trường Kinh doanh Harvard, cho rằng cuộc bầu cử Mỹ có thể thay đổi một bên lãnh đạo, và điều đó có thể phần nào cải thiện quan hệ. “Nhưng cũng có sự ủng hộ của lưỡng đảng đối với một chính sách sức ép hơn đối với Trung Quốc, vì vậy tôi không sáng sủa”, ông nói sự dịch chuyển đang diễn ra của chuỗi cung ứng là khó thay đổi.

Phiên An (theo Nikkei Asia)