Biden sẽ không vội vã giải quyết đấu tranh thương nghiệp với Trung Quốc

Joe Biden thừa hưởng từ người tiền nhiệm mối quan hệ rối ren với Trung Quốc, từ trận chiến thương nghiệp tới lệnh trừng trị các hãng công nghệ lớn.

Vài tuần gần đây, quan hệ Mỹ – Trung càng trở thành căng thẳng, khi Washington áp thêm lệnh hạn chế lên việc kinh doanh và đầu tư vào Trung Quốc. Tân tổng thống Mỹ sẽ có cách tiếp cận dễ đoán hơn và mang tính ngoại giao hơn cựu Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng chính quyền mới không thể nới lỏng sức ép với Bắc Kinh quá nhiều trong vấn đề thương nghiệp và công nghệ.

“Mỹ rất khó đảo ngược xu hướng rắn rỏi gần đây trong các chính sách với Trung Quốc, khác lạ khi ý kiến tiêu cực về Bắc Kinh đang ngày càng tăng”, Sylvia Sheng – chiến lược gia toàn cầu tại JP Morgan Asset Management cho biết trong một lên tiếng tuần này.

Những người được Biden đề cử vào nội các của ông cũng củng cố ý kiến này. Bà Janet Yellen – sự lựa chọn của Biden cho vị trí Bộ trưởng Tài chính hôm thứ Ba cam kết sẽ giải quyết “những động thái phi pháp, bất công và mang tính lạm dụng” của Trung Quốc.

Joe Biden khi là Phó tổng thống Mỹ, gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình năm 2013. Ảnh: Reuters

Joe Biden khi là Phó tổng thống Mỹ, gặp chủ toạ Trung Quốc Tập Cận Bình năm 2013. Ảnh: Reuters

Cách tiếp cận đa phương về thương nghiệp

Chính quyền Trump đầu năm ngoái đã ký hiệp nghị thương nghiệp thời đoạn một với Trung Quốc, sau gần 2 năm phát động chiến tranh thương nghiệp bằng cách áp thuế nhập khẩu thẳng cánh với hàng Trung Quốc. Theo thỏa thuận, nhì nước đồng ý giảm một số loại thuế và Mỹ dừng áp thuế xẻ sung với 160 tỷ USD hàng Trung Quốc. Đổi lại, Trung Quốc phải mua 200 tỷ USD hàng hóa Mỹ.

Dù vậy, tiến độ của thỏa thuận này chưa được như dự kiến. Tính tới tháng 11/2020, Trung Quốc mới đang trên đà hoàn thành nửa số vật phẩm cần mua, theo phân tích của Viện Kinh tế Quốc tế Peterson.

Còn rất nhiều vấn đề khác chưa được giải quyết. Ông Trump chưa xử lý được phàn nàn lớn nhất của Washington với Bắc Kinh, gồm thiên vị đơn vị quốc doanh và cáo buộc Trung Quốc móc túi công nghệ Mỹ. Giới chức Trung Quốc tới nay vẫn phủ nhận các cáo buộc này.

“Ai đó có thể sẽ muốn trở lại những ngày tốt đẹp trước kia và nối lại quan hệ thương nghiệp”, Roger Kay – nhà phân tích công nghệ tại Endpoint Technologies cho biết trong một lên tiếng tuần này. Tuy nhiên, quan hệ Mỹ – Trung Quốc là “một chiều”, ông nói. Kay cho rằng Bắc Kinh thường yêu cầu các đơn vị Mỹ hợp tác với doanh nghiệp Trung Quốc và giao ra lượng cổ phần lớn.

Dù việc gỡ bỏ thuế nhập khẩu với Trung Quốc không thể là ưu tiên lớn với chính quyền Biden, một số chuyên gia, và cả bà Yellen, cho biết chính quyền mới sẽ hợp tác tốt hơn với các đồng minh lớn để chính sách thương nghiệp dễ đoán hơn. Ví dụ, Biden sẽ khó có tài năng tiến công các đồng minh lâu năm tại châu Âu như Trump.

“Biden luôn nói ông ấy muốn tiếp cận Trung Quốc thông qua một liên minh. Và điều này cần thời kì để gây dựng”, William Reinsch – một chuyên gia thương nghiệp tại CSIS cho biết, “Mối quan hệ với Trung Quốc quá quan yếu để phớt lờ, nhưng tôi không thấy ông ấy vội vã chút nào”.

Giải quyết căng thẳng công nghệ

Biden cũng sẽ phải điều hướng lại căng thẳng trong cả công nghệ và kinh doanh. Việc này rất khó lắng xuống, do cả nhì đảng đều thống nhất ý kiến là Trung Quốc đe dọa bình an quốc gia Mỹ.

Sau khi tiến công hãng trang bị viễn thông Huawei và mạng xã hội video TikTok, Trump tiếp tục gây sức ép lên Trung Quốc trong những tuần cuối nhiệm kỳ. Chính quyền của ông áp hàng loạt lệnh trừng trị thẳng cánh lên các đơn vị Trung Quốc, khiến Biden khó tái thiết quan hệ một cách đơn giản nếu ông muốn.

Hãng chip SMIC, hãng smartphone Xiaomi và hàng loạt đơn vị Trung Quốc khác bị đưa vào danh sách cấm nhận đầu tư của Mỹ. Sàn chứng khoán New York gần đây ra lệnh ngừng giao tiếp với cổ phiếu 3 hãng viễn thông lớn của Trung Quốc và vài đơn vị khác để tuân thủ lệnh cấm đầu tư.

Một số hành động gần đây của Trump, bao gồm lệnh cấm người Mỹ giao tiếp với các ứng dụng Trung Quốc, vẫn chưa được thực hiện hoàn chỉnh trong nhiệm kỳ của ông. Các chính sách khác, như cấm TikTok và WeChat, thì vẫn đang mắc kẹt ở tòa án. Hiện chưa rõ liệu Biden có nỗ lực xúc tiến các giải pháp này hay không.

Tuy nhiên, “kể cả nếu Mỹ trở lại thời kỳ sử dụng chính sách ngoại giao và tiếng nói có kiểm soát hơn, chúng ta có thể vẫn sẽ thấy các đơn vị công nghệ Trung Quốc bị xa lánh dưới thời Biden”, Alex Capri – nhà nghiên cứu tại Hinrich Foundation nhận xét. Ông chỉ ra dịch vụ đám mây của Alibaba có thể gặp phải sự phản đối trên toàn cầu như công nghệ 5G của Huawei.

Một số chuyên gia sáng sủa hơn về cách tiếp cận của Biden. “Chúng tôi cho rằng ông ấy sẽ tập trung vào các vấn đề trong nước”, các nhà phân tích tại Jefferies cho biết trong một lên tiếng hồi giữa tuần, “Dù nội các của ông ấy nói về Trung Quốc khá rắn rỏi, chúng tôi cho rằng chiến lược của ông ấy sẽ thống nhất và ít tác động tới các thị trường tài chính hơn”.

Tuy nhiên, những người khác thì khẳng định viễn phong cảnh hệ Mỹ – Trung Quốc xấu đi vẫn tồn tại. Hãng tư vấn Eurasia Group cho biết căng thẳng Mỹ – Trung là một trong những rủi ro lớn nhất của năm 2021. Ông cho rằng Biden có tài năng lên danh sách các đồng minh gồm EU, Nhật quý khách dạng và Ấn Độ để cùng chống lại Trung Quốc.

“Chính quyền mới sẽ có thành tựu, vì mối ngờ vực với Trung Quốc đang ngày càng lan rộng rồi”, Ian Bremmer, Cliff Kupchan – các lãnh đạo của Eurasia Group nhận định trong một lên tiếng tháng này.

Hà Thu (theo CNN)